Boşnakça ve Hırvatça Aynı mı? Dillerin Sınırında Edebiyatın Yankısı Kelimeler yalnızca ses değil, bir milletin belleğidir. Her sözcük, bir halkın acılarını, sevinçlerini, umutlarını taşır. Dil, insanın dünyayı kurduğu aynadır; aynı aynaya farklı açılardan bakıldığında, farklı yüzler görünür. Boşnakça ve Hırvatça da böyle iki aynadır: aynı gövdenin dalları, ama her biri kendi göğünü yansıtır. Bu yazıda bu iki dilin birbirine olan yakınlığını yalnızca dilbilimsel değil, edebî ve kültürel bir gözle ele alacağız. Bir Dilin Hikâyesi: Ortak Köklerden Ayrılan Yollar Tarih bize şunu öğretir: hiçbir dil bir günde doğmaz. Boşnakça ve Hırvatça, aslında aynı dil ailesine ait kardeş lehçelerdir. Her ikisi de…
6 YorumGünlük Satırlar Yazılar
Kapari Hangi Yemeklerde Kullanılır? Akdeniz’in Küçücük Ama Büyük Sırrı Akdeniz mutfaklarının tezgâhına başımı koyup bir malzemenin fısıltısını dinlesem, kaparinin sesi gelir: tuzlu, limonsu, hafif keskin ve her lokmanın dengesini toparlayan küçük bir dokunuş. İlk tanıştığımda “Bu minicik tomurcuk bu kadar etkili olabilir mi?” diye sormuştum. Oluyormuş. Kapari, tabağa girdiği anda sıradanı sarsıyor; yağı kesiyor, tatlılığı hizaya sokuyor, sanki şefin gizli sosunu elimize tutuşturuyor. Hadi bu minik kahramanın izini sürüp nereden geldiğini, bugün nerelerde parladığını ve yarın sofralarımızda neler vadettiğini konuşalım. Kapari nedir, tadın anatomisi ve kökenler Kapari, Capparis spinosa bitkisinin henüz açmamış çiçek tomurcukları (ve bazen de “caper berry” diye…
14 YorumOsmanlı’nın Modernleşme Adımı: Kanun-i Esasi’nin Yapılış Amacı Bir Dönüm Noktasına Yolculuk: Merakla Başlayan Bir Hikâye Tarih kitaplarında sıkça karşımıza çıkan “Kanun-i Esasi” kelimeleri, aslında bir dönemin umutlarını, endişelerini ve değişim isteğini içinde barındırır. Düşünün ki 19. yüzyılın sonlarına yaklaşan Osmanlı İmparatorluğu’nda, dünyanın dört bir yanında ulus devletler doğarken, imparatorluklar sarsılırken ve fikir akımları dalga dalga yayılırken, İstanbul’un saraylarında ve meclislerinde de benzer bir rüzgâr esiyordu: değişim rüzgârı. Bu rüzgârın somutlaştığı en önemli adımlardan biri, 1876 yılında ilan edilen Kanun-i Esasi, yani Osmanlı Devleti’nin ilk anayasasıydı. Peki bu önemli belge neden yapıldı? Hangi ihtiyaçlardan doğdu? Değişen Dünya ve Osmanlı’nın Yeni Arayışı…
12 Yorum10 Bin Metrekare Kaç Dönüm? Mekân, Bilgi ve Değer Üzerine Felsefi Bir Düşünce Bir filozof için her soru, yalnızca bir yanıt arayışı değil; bir varlık sorgusudur. “10 bin metrekare kaç dönüm?” sorusu ilk bakışta sıradan, hatta ölçümsel bir merak gibi görünebilir. Ancak bu basit dönüşüm — 10 bin metrekare = 10 dönüm — insanın mekânla, bilgiyle ve değerle kurduğu ilişkinin derin bir aynasıdır. Çünkü ölçmek, anlamlandırmak demektir; ve anlam, yalnızca sayılarda değil, onların arkasındaki varoluşsal bağlamda gizlidir. Epistemolojik Perspektif: Bilmenin Ölçüsü Epistemoloji, yani bilgi felsefesi, bize şunu öğretir: Her bilgi bir çerçeveyle mümkündür. 10 bin metrekare bir ölçü birimidir; ama…
10 YorumZorla Görevlendirme Olur mu? Toplumsal Roller, Güç İlişkileri ve Bireyin Sessiz Direnişi Toplumsal yapıları inceleyen bir araştırmacı olarak beni her zaman büyüleyen şey, bireyin toplumla kurduğu görünmez sözleşmelerdir. İnsan, hem özgür hem bağımlı bir varlıktır; hem ait olmak ister hem de sınırlarını çizer. “Zorla görevlendirme olur mu?” sorusu da bu ikili gerilimin tam ortasında durur. Kimi zaman bir iş yerinde, kimi zaman bir ailede, kimi zaman da devletin en yüksek katmanlarında karşımıza çıkan bu durum, sadece idari ya da hukuki bir mesele değildir. Aslında bu, toplumun güç ilişkilerini, cinsiyet rollerini ve kültürel pratiklerini yansıtan derin bir sosyolojik olgudur. Toplumsal Normlar…
14 YorumTeyit Kelime Anlamı Nedir? Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir İnceleme Giriş: Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen Üzerine Düşünceler Siyaset bilimi, güç ilişkilerinin ve toplumsal düzenin ne şekilde inşa edildiği üzerine derinlemesine bir düşünme sürecidir. İnsanlar arası ilişkiler, devletin gücü, toplumsal normlar ve ideolojiler birbirleriyle sıkı bir bağ içindedir. Her kelime, her eylem ve her söylem, iktidarın nasıl şekillendiğini, toplumun nasıl işlediğini ve bireylerin nasıl katıldığını anlatan birer göstergedir. “Teyit” kelimesi de bu bağlamda, sadece doğrulama anlamına gelmez; aynı zamanda güç ilişkilerini ve toplumsal yapıyı yansıtan önemli bir terimdir. Bu yazıda, “teyit” kelimesinin siyasetteki anlamını ve nasıl bir ideolojik araç haline geldiğini,…
8 YorumKan Bağı Kimden Gelir? Farklı Bakış Açılarıyla Bir Gerçeği Yeniden Düşünmek Kanı Kim Taşır, Kim Aktarır? Bazı sorular vardır ki ilk bakışta çok basit görünür, ama içine biraz daha yakından baktığınızda aslında derin anlamlar taşır. “Kan bağı kimden gelir?” sorusu da tam olarak böyle bir sorudur. Biyoloji bize bir şey söyler, kültür başka bir şey… Kadınlar başka yerden bakar, erkekler başka verilerle yaklaşır. Ve biz de bu yazıda tam olarak bunu yapacağız: Farklı bakış açılarını yan yana getirerek kan bağının kökenini, anlamını ve toplumsal etkilerini birlikte tartışacağız. Biyolojik Gerçek: Anne mi, Baba mı? En temel düzeyde konuşacak olursak, kan bağı…
14 YorumKamu Cezası Paraya Çevrilir mi? Gerçek Hayattan Örneklerle Bir Adalet Dengesi Bir akşam arkadaşlarla hukuk üzerine sohbet ederken konu dönüp dolaşıp şu soruya geldi: “Kamu cezası paraya çevrilir mi?” O an fark ettim ki, çoğumuzun bu konuda bilgisi ya kulaktan dolma ya da yanlış. Kimileri “nasıl olsa parayla kurtuluyorsun” diyor, kimileri ise “adalet parayla ölçülmez” diye itiraz ediyor. İşte tam da bu yüzden, bu konuyu herkesin anlayabileceği bir dille, gerçek örnekler ve verilerle ele almak istedim. Kamu Cezası Nedir? Önce Temeli Anlamak Gerek “Kamu cezası” aslında halk arasında kullanılan bir terimdir ve genellikle hapis veya adli para cezalarını kapsar. Devlet,…
Yorum Bırakİşitsel Öğrenme Stili Nedir? Tarihin Yankılarından Günümüze Uzanan Bir Öğrenme Biçimi Tarihçi için her çağ bir ses taşır. Antik amfilerde yankılanan öğretmen sesleri, medrese kubbelerinde yükselen ders halkaları, köy meydanlarında anlatılan destanlar… İnsan, tarihi boyunca hep duyarak öğrenmiştir. Bu nedenle “işitsel öğrenme stili” yalnızca bir pedagojik kavram değil, aynı zamanda insanlığın en eski öğrenme biçimlerinden biridir. Geçmişi anlamaya çalışan bir tarihçi olarak, işitsel öğrenmeyi bir eğitim stratejisi olarak değil, kültürel bir sürekliliğin yankısı olarak görmek gerekir. Geçmişin Sesi: Sözlü Kültürden Eğitim Sistemine Yazının icadından önce insanlık, bilgiyi sesle taşırdı. Mitler, efsaneler, şiirler ve destanlar nesilden nesile “duyularak” aktarılırdı. Homeros’un İlyada’sı…
Yorum BırakGülhatmi Çiçeği Ne Zaman Toplanır? Siyaset, Güç ve Toplumsal Düzen Perspektifinden Bir İnceleme Siyaset, toplumdaki güç ilişkilerini şekillendiren bir alan olarak, bireylerin yaşamını yalnızca yönetenlerin kararlarıyla değil, aynı zamanda bu kararların toplumsal düzende nasıl yankılandığıyla da belirler. Toplumları oluşturan her birey, her topluluk ve her güç yapısı, hem doğayı hem de doğa ile kurduğu ilişkiyi bir biçimde ideolojik olarak kullanır. Gülhatmi çiçeği, bir bitki olarak doğanın sunduğu bir armağan olsa da, onun ne zaman toplandığı, kimler tarafından toplandığı ve toplama eyleminin arkasındaki güç ilişkileri, toplumsal düzeni anlamada bize çok şey anlatır. Peki, bu çiçeği toplama zamanını belirleyen güç dinamikleri nelerdir?…
10 Yorum