Anne Babaya Asi Olmak Ne Demek? İzmir’den Bir Genç Yetişkinin Perspektifiyle
Anne babaya asi olmak… Hah, şimdi bunu yazarken bile bir gülme krizine giriyorum çünkü işin içine hem ciddiyet hem de bolca mizah katmak zorundayım. Çünkü mesele gerçekten de ciddi bir şey olsa da, o kadar absürd ki bazen… Hadi gel, bir de bunu benim gözümle, İzmir’in sıcağında ve kendi kafamın içinde nasıl yorumladığımı görelim.
Asi Olmak: Sadece Bir Terim Mi, Yoksa Bir Yaşam Tarzı Mı?
İlk önce, anne babaya asi olmak ne demek diye düşündüm. Gerçekten, tam olarak ne anlama geliyor? Hadi, önce kelime anlamına bakalım. Asi olmak, esasen bir otoriteyi reddetmek ya da ona karşı gelmek anlamına gelir. Anne babaya asi olmak da, ebeveynlerin direktiflerine uymamak, isyan etmek gibi bir şey. Ama işin içine biraz “benim gibilerin” kafası girince, aslında bunu sadece isyan olarak görmek biraz dar bir tanım gibi geliyor.
Mesela, annem “Yavaş git, yoksa başına bir iş gelir!” dediğinde, ben nasıl asi oldum? “Yavaş mı? Oğlum, bu araba beni ne zaman yavaşlatacak ki?” diye içimden geçirip, “Tabii anne, senin gibi eski kafalılar her zaman hız sınırından bahsediyor ama ben bir mühendislik öğrencisiyim, hız limitini test ediyorum!” diyerek asilik yapmış oluyorum. Sonra da, tabii ki, annemin gözlerinde o “bana bak, bu çocuk nereye gidiyor?” bakışlarını alıyorum. Ama ne yapayım, hayat kısa!
Günlük Hayattan Komik Bir Asi Anı: Evdeki Kriz
Bir gün yine evdeyim, bilgisayarımın başındayım. Annem arkamdan bir şey söylüyor, “Kalk bir elma ye, sağlıklı olman lazım!” Bir dakika, dur! “Sağlıklı olman lazım!” diyerek, beni sağlıklı olmaya zorlayan bir insan… Yani bu kadın benim hayatımı kontrol altına almaya mı çalışıyor? “Yani ne kadar sağlıklı olabilirim ki, ben zaten sağlıklı besleniyorum ama elma?” diyorum içimden. Gerçekten iç sesim her an devreye giriyor ve ben, diyorum ki: “İçimden asi oluyorum ama dışarıdan bir şey demiyorum çünkü sonuçta elma önerisi, çocukluğumdan beri sağlıklı yaşam için verdiği tek öneri.”
Tabii, her zaman bu kadar soğukkanlı olamam. Şu diyaloglar da cabası:
Annem: “Oğlum, bu kadar gece geç saatte yemek yenir mi?”
Ben: “Gece mi? Anne ben sadece bir şehri gezdim, bu kadar derin analiz yapma!”
Annem: “O zaman şu tabağını da kaldır.”
Ben: “Geceleri yemek yenmez ama geceleri tabağı kaldırmamak sıkıntı olur, anladım.”
Tabii ki, asilik yaptım ama o kadar da komik ve hüsrana uğramadım. Yani sonuçta, annemin söylediği her şeyin bir anlamı olduğunu biliyorum. Ama bazen, şunu fark ediyorum: Aslında asi olmanın bir kısmı, tamamen kendi sınırlarını belirlemekle alakalı. Bu, her ne kadar komik bir diyalog gibi gözükse de, “Kendi yolumu çiziyorum ama bir şekilde senin dediklerine de saygı gösteriyorum” durumunu yaratıyor.
Kültürel Yansıma: Anne Babaya Asi Olmak Kültürümüzde
Aslında, bizde “Anne babaya asi olmak” denince akla gelen genellikle aile büyüklerine karşı saygısızlık ve isyan gibi algılanır. Ancak, bir yere kadar asi olmanın da bir tür başkaldırı ve özgürlük arayışı olduğu düşünülebilir. Kültürümüzde, genellikle çocukların ebeveynlerine karşı çıkması hoş karşılanmaz. Yani, o “asi çocuk” tipini canlandıran film karakterleri, aslında bizim gerçek hayatımıza pek uymuyor.
Ama belki de burada, biraz da dışarıdan bakmak lazım. Bizim gibi ülkelerde anne babaya asi olmak, genellikle bir tür güvensizlik ya da saygısızlık gibi görülse de, bazı durumlarda özgürlük arayışı ve kendi kimliğini bulma çabası da olabilir. Örneğin, Batı kültüründe bir çocuk ebeveynine karşı çıkıyorsa, bu genellikle “Bağımsızlık” olarak değerlendirilir. Bizim kültürümüzde ise, “Anne babaya asi olmak” kelimesi hep daha olumsuz bir anlam taşır, çoğu zaman da “işte böyle çocuklar büyür, ne olacakları belli olmaz!” şeklinde genellenir.
İçimdeki Asi
Hep asi olmak gerekmiyor tabii ki. Bazen de içimdeki mühendis ve içimdeki insan, “Ya kardeşim, gerçekten asi olmak istiyorum ama belki de bu kadar eğlenebilirim, diye düşünüyorum,” diye tartışıyor. İçimdeki mühendis hep mantıklı olmak istiyor: “Yapma, aslında dinlemen gereken doğru insanlar var,” derken, içimdeki insan ise duygusal anlamda, “Hayır! Sen kendi yolunu bulmalısın,” diye hep direniyor. Ama sonunda, bu dengeyi kurarak, hem eğleniyorum hem de sağlıklı iletişim kurmayı başarabiliyorum.
Sonuç: Asi Olmak Bir Yolculuktur
Anne babaya asi olmak, genelde şiddetli bir isyan gibi algılanabilir ama aslında çoğu zaman kişinin kendi kimliğini bulma çabasıdır. Hem kendi iç yolculuğumda hem de dış dünyada bu dengeyi kurarak, bazen annemin “Neden bu kadar geç geldin?” diye sormasına takılmadan, bazen de “Oğlum, kahvaltı yapmayı unuttun” demesine gülerek, hem asi oluyorum hem de sağlıklı bir ilişki kuruyorum. Sonuçta, asi olmak demek, her şeyin bir şekilde üzerinde düşünmek, kendi sınırlarını zorlamak ama aynı zamanda başkalarının sınırlarına saygı göstermek demek.
Yani, “Anne babaya asi olmak ne demek?” sorusunun cevabı aslında çok basit: Bazen sadece onları dinlememek, bazen de onlara karşı çıkarken, aslında kendimizi ve özgürlüğümüzü bulmamızdır.