Boşnakça ve Hırvatça Aynı mı? Dillerin Sınırında Edebiyatın Yankısı Kelimeler yalnızca ses değil, bir milletin belleğidir. Her sözcük, bir halkın acılarını, sevinçlerini, umutlarını taşır. Dil, insanın dünyayı kurduğu aynadır; aynı aynaya farklı açılardan bakıldığında, farklı yüzler görünür. Boşnakça ve Hırvatça da böyle iki aynadır: aynı gövdenin dalları, ama her biri kendi göğünü yansıtır. Bu yazıda bu iki dilin birbirine olan yakınlığını yalnızca dilbilimsel değil, edebî ve kültürel bir gözle ele alacağız. Bir Dilin Hikâyesi: Ortak Köklerden Ayrılan Yollar Tarih bize şunu öğretir: hiçbir dil bir günde doğmaz. Boşnakça ve Hırvatça, aslında aynı dil ailesine ait kardeş lehçelerdir. Her ikisi de…
6 YorumEtiket: bir
Kapari Hangi Yemeklerde Kullanılır? Akdeniz’in Küçücük Ama Büyük Sırrı Akdeniz mutfaklarının tezgâhına başımı koyup bir malzemenin fısıltısını dinlesem, kaparinin sesi gelir: tuzlu, limonsu, hafif keskin ve her lokmanın dengesini toparlayan küçük bir dokunuş. İlk tanıştığımda “Bu minicik tomurcuk bu kadar etkili olabilir mi?” diye sormuştum. Oluyormuş. Kapari, tabağa girdiği anda sıradanı sarsıyor; yağı kesiyor, tatlılığı hizaya sokuyor, sanki şefin gizli sosunu elimize tutuşturuyor. Hadi bu minik kahramanın izini sürüp nereden geldiğini, bugün nerelerde parladığını ve yarın sofralarımızda neler vadettiğini konuşalım. Kapari nedir, tadın anatomisi ve kökenler Kapari, Capparis spinosa bitkisinin henüz açmamış çiçek tomurcukları (ve bazen de “caper berry” diye…
14 YorumOsmanlı’nın Modernleşme Adımı: Kanun-i Esasi’nin Yapılış Amacı Bir Dönüm Noktasına Yolculuk: Merakla Başlayan Bir Hikâye Tarih kitaplarında sıkça karşımıza çıkan “Kanun-i Esasi” kelimeleri, aslında bir dönemin umutlarını, endişelerini ve değişim isteğini içinde barındırır. Düşünün ki 19. yüzyılın sonlarına yaklaşan Osmanlı İmparatorluğu’nda, dünyanın dört bir yanında ulus devletler doğarken, imparatorluklar sarsılırken ve fikir akımları dalga dalga yayılırken, İstanbul’un saraylarında ve meclislerinde de benzer bir rüzgâr esiyordu: değişim rüzgârı. Bu rüzgârın somutlaştığı en önemli adımlardan biri, 1876 yılında ilan edilen Kanun-i Esasi, yani Osmanlı Devleti’nin ilk anayasasıydı. Peki bu önemli belge neden yapıldı? Hangi ihtiyaçlardan doğdu? Değişen Dünya ve Osmanlı’nın Yeni Arayışı…
12 Yorum10 Bin Metrekare Kaç Dönüm? Mekân, Bilgi ve Değer Üzerine Felsefi Bir Düşünce Bir filozof için her soru, yalnızca bir yanıt arayışı değil; bir varlık sorgusudur. “10 bin metrekare kaç dönüm?” sorusu ilk bakışta sıradan, hatta ölçümsel bir merak gibi görünebilir. Ancak bu basit dönüşüm — 10 bin metrekare = 10 dönüm — insanın mekânla, bilgiyle ve değerle kurduğu ilişkinin derin bir aynasıdır. Çünkü ölçmek, anlamlandırmak demektir; ve anlam, yalnızca sayılarda değil, onların arkasındaki varoluşsal bağlamda gizlidir. Epistemolojik Perspektif: Bilmenin Ölçüsü Epistemoloji, yani bilgi felsefesi, bize şunu öğretir: Her bilgi bir çerçeveyle mümkündür. 10 bin metrekare bir ölçü birimidir; ama…
10 YorumZorla Görevlendirme Olur mu? Toplumsal Roller, Güç İlişkileri ve Bireyin Sessiz Direnişi Toplumsal yapıları inceleyen bir araştırmacı olarak beni her zaman büyüleyen şey, bireyin toplumla kurduğu görünmez sözleşmelerdir. İnsan, hem özgür hem bağımlı bir varlıktır; hem ait olmak ister hem de sınırlarını çizer. “Zorla görevlendirme olur mu?” sorusu da bu ikili gerilimin tam ortasında durur. Kimi zaman bir iş yerinde, kimi zaman bir ailede, kimi zaman da devletin en yüksek katmanlarında karşımıza çıkan bu durum, sadece idari ya da hukuki bir mesele değildir. Aslında bu, toplumun güç ilişkilerini, cinsiyet rollerini ve kültürel pratiklerini yansıtan derin bir sosyolojik olgudur. Toplumsal Normlar…
14 YorumTeyit Kelime Anlamı Nedir? Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir İnceleme Giriş: Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen Üzerine Düşünceler Siyaset bilimi, güç ilişkilerinin ve toplumsal düzenin ne şekilde inşa edildiği üzerine derinlemesine bir düşünme sürecidir. İnsanlar arası ilişkiler, devletin gücü, toplumsal normlar ve ideolojiler birbirleriyle sıkı bir bağ içindedir. Her kelime, her eylem ve her söylem, iktidarın nasıl şekillendiğini, toplumun nasıl işlediğini ve bireylerin nasıl katıldığını anlatan birer göstergedir. “Teyit” kelimesi de bu bağlamda, sadece doğrulama anlamına gelmez; aynı zamanda güç ilişkilerini ve toplumsal yapıyı yansıtan önemli bir terimdir. Bu yazıda, “teyit” kelimesinin siyasetteki anlamını ve nasıl bir ideolojik araç haline geldiğini,…
8 YorumGülhatmi Çiçeği Ne Zaman Toplanır? Siyaset, Güç ve Toplumsal Düzen Perspektifinden Bir İnceleme Siyaset, toplumdaki güç ilişkilerini şekillendiren bir alan olarak, bireylerin yaşamını yalnızca yönetenlerin kararlarıyla değil, aynı zamanda bu kararların toplumsal düzende nasıl yankılandığıyla da belirler. Toplumları oluşturan her birey, her topluluk ve her güç yapısı, hem doğayı hem de doğa ile kurduğu ilişkiyi bir biçimde ideolojik olarak kullanır. Gülhatmi çiçeği, bir bitki olarak doğanın sunduğu bir armağan olsa da, onun ne zaman toplandığı, kimler tarafından toplandığı ve toplama eyleminin arkasındaki güç ilişkileri, toplumsal düzeni anlamada bize çok şey anlatır. Peki, bu çiçeği toplama zamanını belirleyen güç dinamikleri nelerdir?…
10 YorumGemide 9 Numaralı Kısım Neresidir? Bir Yolculuğun, Bir Kalbin ve Bir Gerçeğin Hikâyesi Bazı sorular vardır ki, cevabı sadece teknik bilgiyle verilemez. “Gemide 9 numaralı kısım neresidir?” sorusu da onlardan biri… Bu soru, bir harita ya da plan üzerinde küçük bir alanı işaret ediyor gibi görünse de, aslında hayatın ve insan ilişkilerinin derinliklerine uzanan bir anlam taşır. Gelin bu sorunun peşinden, bir geminin içinde geçen, dostluğu, farklı bakış açılarını ve insan ruhunun derinliklerini anlatan bir hikâyeye birlikte dalalım. Fırtınalı Bir Başlangıç: Yelken Açan İki Zıt Kişilik Geminin adını “Umut” koymuşlardı. Her biri bambaşka sebeplerle bu yolculuğa çıkmış otuz kişiden sadece…
12 YorumAyfer Tunç’un “Suzan Defter”i: Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Adalet Üzerine Düşünmeye Davet Samimi Bir Başlangıç: Hepimizin Hikâyesi Bazı kitaplar vardır, sadece bir hikâye anlatmaz; bizi kendi iç dünyamıza, toplumsal rollerimize ve birbirimizle kurduğumuz ilişkilere de ayna tutar. Ayfer Tunç’un Suzan Defter adlı romanı tam da böyle bir kitap. Sessizce anlatır ama derinden sarsar; basit gibi görünen hayatların ardındaki karmaşık duygu ağlarını çözmeye davet eder bizi. Bu yazıda, romanı toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet dinamikleri üzerinden ele alarak, birlikte düşünmeye çalışacağız. Çünkü Suzan Defter sadece bir roman değil, aslında hepimizin hikâyesi. İki Anlatı, İki Dünya: Suzan ve Selim Roman, iki…
6 YorumGömülü Diş Kendiliğinden Çıkar mı? Öğrenmek, hayatın kendisidir. Bir eğitimci olarak her zaman inanırım ki, insanın gelişimi yalnızca zihinsel değil, bedensel bir süreçtir de. Bedenimiz bile öğrenir; hücrelerimiz, kaslarımız, sinirlerimiz — hepsi yaşamla birlikte yeniden şekillenir. Tıpkı bir öğrencinin, doğru zamanda doğru yöntemle yönlendirilmesi gerektiği gibi, bazen bedenin de bir rehbere, yani bir uzmana ihtiyaç duyar. Gömülü diş konusu da bu benzetmenin biyolojik bir karşılığı gibidir: bir dişin çıkması da tıpkı öğrenme süreci gibi yönlendirilmek, desteklenmek ve zamanında fark edilmek ister. Gömülü Diş Nedir? Bir Öğrenme Engeli Gibi Düşünelim Eğitimde “öğrenme engeli” kavramı, öğrencinin potansiyelini ortaya koymasını zorlaştıran bir durumu…
10 Yorum